Sınıf Öğretmenleri sitesi

2. Zekanın günümüze kadar farklı tanımları yapılmıştır. Zeka akıl yürütme, plan yapma, problem çözme, soyut düşünme, karmaşık fikirleri kavrama, çabuk ve deneyimlerden yararlanarak öğrenme yeteneklerini içeren zihinsel bir kapasitedir (Çıkrıkçı, N.). Ayrıca zeka çevreyi sevme, onu biçimlendirme, ve ona uyum için gerekli olan zihinsel yeteneklerdir diye tanımlanabilir. Teorisyenlenler zekanın tanımı ve ayrıntıları konusunda aynı görüşte olmayabilirler, ama zekanın çevreye uyum sağlamanın altında yatan bilişsel bir yeti olduğu konusunda birleşirler. Zeka ve zihin arasında dolaylı bir ilişki vardır. Zekanın yapısı zihni kavramsallaştırmanın yolunu sağlar.

Alternatif zeka kuramları aşağıdaki gibidir;

• Duygusal zeka kuramı(Goleman, 1995) Duygulan anlamak ve düzenlemek olarak ifade eder.
   

• Üç aşamalı zeka kuramı (Stenberg 1985).
   

• Sosyal zeka kuramı (Keating 1978,Canter ve Kihlstrom, 1987) Özellikle sözel olmayan iletişim becerilerini ifade eder.
   

• Geleneksel testlerle ölçülen akademik yönelimli zeka kuramı (analitik zeka) yaşam boyu önemlidir. Bilgiyi hatırlama, onu değerlendirme ve onun önemliliğine karar verme yeterliliğidir.
   

• Çoklu zeka kuramı (Gardner, 1983) Zekanın biyolojik yapı ve kültürle ilişkisinin önemini vurgulamış zekanın bireysel ayrılıkları oluşturan önemli bir özellik olduğunu kabul etmiştir (Ülgen 1995 23).

Campbell(1997), çoklu zeka kuramının sınıf uygulamaları konusunda pek çok çalışma yapıldığını ancak bunların içinde en doğrusunun belirlenemeyeceğini; öğretmenin sınıf ortamına, hedeflere, ve topluma bakarak uygun yöntemleri seçmesi gerektiğini vurgulamaktadır.

Zeka Türleri:

1. Sözel Zeka:

   Dili kullanma ve düşüncelerini bu yolla aktarma yeteneğidir.Dil yetenekleri gelişmiştir. Okuma, dinleme, konuşma yolu ile daha kolay öğrenirler. Kavram ve kelimelerle düşünürler. Okumayı severler, ezberleri iyidir.
    

2. Mantıksal / Matematiksel Zeka
   
   Neden sonuç ilişkisi kurabilme, sınıflama, sıralama, soyut sembollerle çalışma ve problem : zme gibi alanlarda başarılıdır.
    

3. Görsel/Uzamsal Zekâ
   
   Görme duyusu ve buna bağlı olarak şekiller tasarlama ve zihinde resimler yaratma yeteneğidir.
    

4. Bedensel/Devinduyusal Zekâ
   
   Vücudunu kullanarak (dans ve vücut dili), oyun oynayarak (spor yapmak) ya da yeni bir ürün yaratarak (icat yapmak) duygularını ifade etme yeteneğidir.
    

5. Müzikal/Ritmik Zekâ
   
   Tonal ve ritmik kavramları tanıma ve kullanma; çevresel seslere, insan sesi ve müzik aletlerine karşı duyarlılık yetenekleridir.
    

6. Sosyal (Kişiler arası) Zekâ
   
   Diğer insanlarla sözlü ve sözsüz iletişim kurma, grup içinde işbirliği içerisinde çalışma yetenekleridir.
    

7. İçsel(Öze dönük) Zekâ
   
   İnsanın kendi duygularını, duygusal tepkilerinin derecesini, kendi biliş bilgisi sürecini tanıma, kendi öz benliğini anlama ve başkalarına ifade etme yeteneğidir.
   Gardner, bu zekâ türünün çok özel olduğunu ve diğer zekâ türlerinin tümünü kapsadığını savunmaktadır.
    

8. Doğa Zekâsı
   
   Doğayı ve doğada olup bitenleri
   gözlemleyebilme, kendisinin bu dünyanın bir parçası olduğunu farkına varma yeteneğidir.
   Özellikle fauna(bir yer veya devirdeki hayvanların tümü) ve floraya (bir yer veya devirdeki bitkilerin tümü)karşı çok hassas yaklaşımlara sahiptirler.

Gardner’a göre;
“…….bütün çocuklar bu zekâ türlerine çeşitli düzeylerde sahip olarak doğarlar, bu zekâ türlerinden bazılarına daha çok eğilimleri olabilir ve herkes bu zekâ türlerinde sahip oldukları potansiyellerini geliştirebilir.”
Zekâ türleri çeşitli yöntemlerle geliştirilebilir.

Çoklu Zekanın Öğretmenler ve Öğrenciler İçin Sonuçları:

1. Her birey sekiz zeka türünü de kullanmaktadır,

2. Bütün zekalar eşit derecede değer görmelidir,

3. Bütün zekalar öğretilebilir, geliştirilebilir ve güçlendirilebilir,

4. Okullar sadece dil ve mantık zekası üzerine yoğunlaşmamalıdır,

5. Her birey farklı nedenlerle, farklı şekilde öğrenir,

6. Gelişmiş yada güçlü zekalar zayıf olanlardan daha çabuk fark edilir,

7. Gelişmiş bir zeka türü farklı biçimlerde ortaya çıkabilir,

8. Değerlendirme ne kadar yeteneklisin değil yeteneklerin nasıl olmalı şeklinde ifade edilmeli,

Öğrencilerin Çoklu Zekalarının Belirlenmesi için:

1. Tüm öğretmenler ve okul personeli ile görüşülmeli

2. Velilerle toplantı düzenlenmeli

3. Anket ve kontrol listeleri yapılmalı

4. Gösterilen ve gösterilmeyen davranışlar gözlenmeli

5. Performansları yazılı birer döküman haline getirilmeli

6. Okul kayıtlarına, sınav sonuçlarına derece ve yorumla bakılmalı

Çoklu Zeka Kuramının Yararları

Öğrenciler için:

• Bireysel farklılıklara değer verilmesini ve onların geliştirilmesini sağlar.

• Öğrenmenin daha güvenilir değerlendirilmesini sağlar.

• Öğrencilerin hatırlama, düşünme, problem çözme ve akademik başarısını arttırır.

• Pek çok zeka kullanarak öğrenme, kendine güven duygusunu geliştirir.

• 21. Yüzyıla uygun olarak bireyleri yaşam, iş hayatı ve sürekli öğrenmeye hazırlar.

• Tüm öğrencilere eşit öğrenme olanağı sağlar.

• Öğrenme yetersizlikleri yerine öğrenme farklılıklarını anlamayı sağlar.

• Eğitim programının bir parçası olarak kişisel ve sosyal gelişim sağlar.

Öğretmenler ve Yöneticiler İçin:

• Tüm öğrenciler ve personele yönelik olarak destek, güdüleme ve başarıyı arttırma gibi davranışlarla öğrenme için olumlu bir iklim sağlar.

• Öğrenim stratejilerini genişletir ve geliştirir.

• Farklı öğrenme yaklaşımlarını uygulanabilir kılar.

• Öğretmen veli işbirliğini arttırır.

• Profesyonellik duygusunu yeniler

• Okul kararlarının kapsamını arttırır.

Çoklu zeka kuramı eğitim süresince hazırlık ve planlama aşamasında dahil edilmelidir. Öğrenme ve değerlendirme sürecinde öğrencilerin zeka alanlarının bilinmesi ve kullanılması eğitimde fırsat eşitliğinin sağlanması demektir.

Yeni anlayışa göre fırsat eşitliği herkese eğitim değil, bireysel farklılıklara göre eğitim anlamına gelmektedir. Öğrenci Merkezli Eğitimde Performans değerlendirme benimsenmiş ve sürecin tamamı öğrencinin performansını geliştirmeye yönelik planlanmıştır. Bu amaçla öğrencinin baskın zeka alanının bilinmesi gerekmektedir.

kaynak:http://denizli.meb.gov.tr

Bloom, okul ortamı gibi toplu öğrenmelerde gözlenen bireysel farklılıkların nedenlerini incelemekte ve bu tür bireysel farklılıkları öğrenci, okul ve toplum yararına olacak şekilde en aza indirmek için alınması gerekli önlemleri açıklamaktadır. Okulda öğrenmeyi bir çok faktör etkilemektedir. Bunların bir bölümü zeka(genel yetenek), öğretmen özellikleri, ailenin sosyo ekonomik statüsü vb. dir. Öğrenmeyi etkileyen değiştirilebilir özellikler eğitim sürecinde olumlu hale getirilerek öğrencilerin öğrenme düzeyinin yükseltilmesi hedeflenmektedir. Sonuç olarak okullar öğrencilerin kendilerini gerçekleştirmelerini sağlayan kurumlar olur (Senemoğlu 1997. s.446).

Tam öğrenme modelinin ana değişkenleri öğrenci özellikleri, öğretim hizmetleri ve öğrenme ürünleridir. Öğrenci nitelikleri bilişsel ve duyuşsal özellikleridir. Bu değişkenlerin kontrollü ve öğrenme sürecinin niteliğinin artırılması için gerekli önlemlerin alınması gerekir. Bu amaçla öğrencinin özellikleri planlama aşamasından önce belirlenmeli ve diğer değişkenler buna göre düzenlenmelidir.

Öğretim hizmetinin niteliği ise ip ucu, katılma, pekiştirme, dönüt ve düzeltmedir. Pekiştireç

Pekiştireç, bir davranışın olma sıklığını artıran uyarıcılardır. Sınıf içinde pekiştireçlerin kullanımı düzeylere göre farklılık göstermelidir, ilköğretimde çikolata iyi bir pekiştireç olurken Üniversitede aynı şekilde olmayabilir. Bunun yerine “çok iyi, kutlarım” gibi ifadeler tercih edilebilir. Öğrenme kurumlarının çoğu öğrenmenin pekiştirme ile birlikte olması halinde etkili olduğu görüşünde birleşmektedirler.

İpucu

İpucu, geliştirilmesi hedeflenen beceri için yardımcı olan etkendir. Sorulan soruya tam yanıt veremeyen öğrenciye bir sözcüğün bir sesin yada bir hareketin hatırlatılması bir ipucu olabilir. İpuçları sözlü ya da yazılı olabilir. Bireysel farklılıklar dikkate alınmalıdır.

Katılım

Öğrenci katılımı, öğretim hizmetinin niteliğini artırmada önemli değişkenlerden biridir, öğrenci katılımını sağlamak için etkili iletişim sağlama ve güdülemeye yer vermenin önemi büyüktür. Kullanılan strateji yöntem ve teknikler etkin katılımı sağlayıcı yönde belirlenmelidir. Anlatım yönteminin çoğunlukta kullanıldığı, öğrencinin dinleyen konumunda olduğu bir eğitim ortamında tam katılım sağlamak oldukça güçtür. Bunun yerine drama, soru cevap, tartışma, beyin fırtınası, proje ve deney gibi yöntem ve tekniklere daha fazla yer verilmelidir.

Dönüt ve Düzeltme

Dönüt ise öğrenciye eğitimin amaçlarına ulaşılıp ulaşılmadığı ile ilgili bilgi verme sürecidir. Düzeltme ise öğrenciden gelen yanıtların yanlış olması halinde doğrusunun ne olduğunun bildirilmesidir. Bu bildirim sonucuna bakarak öğrencilerin eksiklikleri ve yanlışlıkları belirlenir, bu eksiklikleri tamamlama ve yanlışlıkları doğrulama işlemi de düzeltme olarak adlandırılır. Eğitim sürecinde dönüt düzeltme genelde birlikte kullanılır.

Öğrenci merkezli eğitimde öğrenci sürecin neresinde olduğunu , kendi hızına göre ne kadar yol aldığını bildiğinde öğrenme daha kalıcı ve anlamlı olur. Öğrenci öğrenmeye güdülenir.

Yüz yüze eğitimin gerçekleştirilmesi için sınıf içinde uygulanan tekniktir. Başarısızlık tehlikesinin düşük, öğretme yeteneği olanaklarının yüksek olduğu yapay ortamlarda öğretmen adaylarına hizmet öncesi deneyim kazandırır. Bu teknikte dersler kısa tutulur ve öğrenci sayısının az olmasına dikkat edilir. mikro öğretim çoğunlukla öğret-yeniden öğret çevrimi adı verilen bir sınama yanılma durumu olarak saptanır. Bu çevrim altı basamaktan oluşur :
1. Verilen görevin gereklerine uygun bir mikro ders hazırlanır.
2. Belirlenen mikro ders öğretilir.
3. Öğretmen işlemin ne derece başarıyla yerine getirildiğine dair dönüt alır.
4. Alınan dönüt ışığında mikro ders yeniden düzenlenir
1. Mikro ders yeniden öğretilir.
2. Bu defa öğretme işleminde gerçekleştirilen ya da gerçekleştirilemeyen iyileştirmelerle ilgili sözlü, yazılı ya da teyple dönüt alınır.

Öğrenci sayısına göre bir konu üzerinde sınıfın gruplandırılması ve sınıf içi etkinliğinin soru cevap tekniği ile sağlanması.
Özelliği
1. Öğretmen yapılacak etkinlikler hakkında öğrencilere bilgi vermeli.
2. Etkinliğin uzunluğu 5-2O dakika arasında olmalı.
3. Tüm etkinliklere herkesin eşit süreyle ve katılımları sağlanmalı. Etkinlik sırasında mümkünse öğretmen dışında bir gözlemci sınıfta bulunmalı.

Sınıf içinde öğrencilerin bir olayı gerçekmiş gibi ele alıp üzerinde eğitici çalışma yapmalarına olanak sağlayan tekniktir. Diğer bir tanımla, öğrenciyi desteklemek üzere gerçeğe uygun olarak geliştirilen bir model üzerinde yapılan bir öğretim yaklaşımıdır. Benzetim tekniği bir düşünce değil, bir hareket bir olaydır. Benzetim tekniğinin uygulanmasında öğrencilerin iş görüleri gerçektir ancak öğretmen tarafından ortaya konan durum ya da olay yapaydır gerçek değildir.
Özelliği
1. İleride alabilecekleri rollere daha iyi hazırlanabilirler.
2. Bildikleri ilkeleri hayata geçirebilme yetilerini geliştirirler.
3. Öğrenmeye daha çok güdülenirler.
4. Analiz ve sentez yapabilme yetilerini geliştirir.
5. Diğer bireylerle daha iyi iletişim kurabilirler.

Öğrencilere hangi durumlarda nasıl davranılması gerektiğini yaşayarak öğreten bir tekniktir. problem çözme ve iletişim kurma yeteneğini geliştirir. Bu teknik, bilinen en eski öğretme tekniklerinden birisidir. Çok kullanışlı ve yararlı olduğu için günümüzde okullarda yaygın olarak kullanılmaktadır.
Özelliği
1. Etkili ve dikkatli dinleme yeteneğini geliştirir.
2. Kişinin kendine olan güvenini artırır.
3. Anlama yeteneğini ve yaratıcılığı artırır.
4. Akıcı konuşmayı geliştirir.
5. Dile hakimiyeti ve iyi ifade yeteneğini pekiştirir.
Drama tekniğinin iki türü vardır, bunlar biçimsel ve doğal drama tekniğidir.

Öğrencinin kendi duygu ve düşüncelerini başka bir kişiliğe girerek ifade etmesini sağlayan tekniktir. Öğrencinin iyi rol yapabilmesi için yaratıcı düşünce önemlidir. Rol yapma, sosyodrama olarak da adlandırılır. Diğer bir deyişle sosyodrama, öğrencilere, insan ilişkileri konusunda daha çok bilgi, beceri ve anlayış kazandırmayı öngören ve oyun (drama) tekniklerinden yararlanma temeline dayalı deneysel bir eğitim tekniğidir.
Belirtilen aşamalar sınıf içi etkinliklerini yönlendirmede etkili olabilir. Bunlar, ortam yaratmak, rol yapmak için sahneyi hazırlamak, roller için öğrencilerin seçilmesi, rollerin oynanması, olayın tartışılması

Alıntıdır

Öğrencilere düşünme ve konuşma alışkanlıkları kazandırma bakımından önemli bir tekniktir.
Özelliği
1. Bütün sınıfı ilgilendiren sorular , tüm sınıfa sorulmalı ve aynı anda herkes cevabı bulmak için düşündürülmeli ve daha sonra cevap verecek kişi belirlenmeli.
2. Doğru cevaplar anında pekiştirilmeli.
3. Öğrenciye soru yöneltiliyorsa bunun belli bir sıraya göre değil de seçkisiz (random) yolla sorulmasında yarar vardır.
4. Konuşma zorluğu çeken ve yanlış cevap veren öğrenciler sabırla dinlenmeli. Onları küçük düşürücü davranışlardan kaçınılmalı.
Alıntıdır

İzleyici grubun önünde bir işin nasıl yapılacağını göstermek ya da genel ilkeleri açıklamak için başvurulan tekniktir. Sınıf içerisinde genellikle öğretmen ya da varsa kaynak kişilerce yapılır. Bu tekniği uygulamak için sınıf içinde etkin ve yoğun hazırlık gerekir.
Özelliği
1. Tüm öğrencilerin problemsiz, iyi duyuyor ve görüyor olması gerekir.
2. Bilinmeyen terimlerin kullanılmasından kaçınılmalı.
3. Öğrencilerde merak uyandıracak soruların sorulmasına dikkat edilmeli.
4. Öğrenciler etkinliğe katılmak için cesaretlenmeli.
Tüm gösterilerin öğretmen tarafından gerçekleştirilmesine gerek yoktur. Gerektiğinde öğrenciler bunu kendi aralarında yapabilmelidir.
Alıntıdır

Bir konuya çözüm getirmek, karar vermek ve hayal yoluyla düşünce ve fikir üretmek için kullanılan yaratıcı teknik. Buna buluş fırtınası da denilmektedir.
Temel ilkesi, bir problemi çözmede görevlendirilen grubun üyeleri mümkün olduğu kadar çok fikir üretirler. Burada fikirlerin savunulması istenmez.
Özelliği
1. Toplantının amacı ya da sorunun ne olduğunun belirtilmesi.
2. Zaman sınırı belirlenmeli, bu süre içinde herkesin katkı sağlaması istenmeli.
3. Tartışma bitince analiz edilmeli, değerlendirilmesi ve yeniden örgütlenmesi yapılmalı.
4. Toplantı sonunda tartışmalara devam edilip edilmeyeceğine karar verilmeli.
Beyin fırtınası ile problem çözmede istenilen düşünce yöntemleri farklılıklar göstermekle birlikte en çok yararlanılan çözüm yolları, benzerinden yararlanma, fikir bağlantıları kurma ve zarardan yarar çıkarmadır.
Alıntıdır